WūranArtīkelinRedigītajs 12:08, 30 sillins 2021

2021-09-30T12:08:10Z

← Ānkstaisi wersiōni		Wersiōni iz 14:08, 30 sillins 2021
Rindā 1:		Rindā 1:
	{{tautā		{{tautā
	\| ōriginala pabilisnā = Danmark		\| ōriginala pabilisnā = Danmark
	\| karengus = [[File:~~Dananmarkis_karengus~~.png\|120px]]		\| karengus = [[File:Dānanmarkis_karengus.png\|120px]]
	\| zentlin = [[File:Dānanmarkis_zentlin.png\|70px]]		\| zentlin = [[File:Dānanmarkis_zentlin.png\|70px]]
	\| karengus ebpeisāsenis = Dānanmarkis karengus		\| karengus ebpeisāsenis = Dānanmarkis karengus

WūranArtīkelinRedigītajs 12:04, 30 sillins 2021

2021-09-30T12:04:47Z

← Ānkstaisi wersiōni		Wersiōni iz 14:04, 30 sillins 2021
Rindā 56:		Rindā 56:
	* 1864 - pagaūsenis stesses pōlitiskan neutrāliskwan		* 1864 - pagaūsenis stesses pōlitiskan neutrāliskwan
	* 1940 - Mikskātauta pagaūwa ōkupitun Dānanmarkin		* 1940 - Mikskātauta pagaūwa ōkupitun Dānanmarkin
	* 1944 - [Īslandan\|Īslandas] niperlanksnā		* 1944 - [[Īslandan\|Īslandas]] niperlanksnā

	[[Category: Skandināwija]]		[[Category: Skandināwija]]

WūranArtīkelinRedigītajs: Ast teīkuns(si) nāunan pāusan "{{tautā | ōriginala pabilisnā = Danmark | karengus = 120px | zentlin = File:Dānanmarkis_zen..."

2021-09-30T12:04:28Z

Ast teīkuns(si) nāunan pāusan "{{tautā | ōriginala pabilisnā = Danmark | karengus = 120px | zentlin = File:Dānanmarkis_zen..."

Nāunan pāusan

{{tautā
| ōriginala pabilisnā = Danmark
| karengus = [[File:Dananmarkis_karengus.png|120px]]
| zentlin = [[File:Dānanmarkis_zentlin.png|70px]]
| karengus ebpeisāsenis = Dānanmarkis karengus
| zentlin ebpeisāsenis = Dānanmarkis zentlin
| himnus = Der er et yndigt land
| tulkausenis = Ast stawīda grazī tautā
| tāutaskarti = [[File:Da-map.png|100px]]
| ōficiala bilā = [[dāniska bilā|dāniskan]]
| kittas billas = [[farēiriska bilā|farēiriskan]], [[grenlāndiska bilā|grenlāndiskan]]
| galwasmistan = København
| plattisku = 43 098,31 km²
| buwīntajai = 5 540 241
| walūta = 1 dāniska krōni = 100 øre
}}

'''Dānanmarki''' - '''Dānanmarkis Kunnegista''' (dān. ''Kongeriget Danmark'') - [[Skandināwija|Skandināwiska]] wālstis, ka ast ukamazzan iz gruppin stēisan skandināwiskan tāutan. Fōrmaliskai Dānanmarki turēi ēn sin [[Grenlāndija|Grenlāndijan]] be [[Farēirai|Farēirans]]. Dānanmarki arāukaui sen Mikskātautan en pussideinamans be sen Šwēdijan pra Sundan. 
*Wālstis galwā: Kunnegini Margarēti II
*Auktimmiskwas galwā: Helle Thorning-Schmidt

===Pōlitiskan sistēman===
Dānanmarki ast kōnstitucijas mōnarchija - wālstis galwā ast kunnegini Margarēti II. Legislatīwan ast Folketing sen 179 parlamentārans. Parlamentārai ast etrīnktan panzdau eraīnan ketwirtan mettan. 
Dānanmarki ast ukawūraisi Eurōpas mōnarchija. Kōnstitucijas mōnarchija pagaūwa 5 sīmenes stesse 1849 mettan. 
Dānanmarki turri tūlipartijan sistēman. Deznimai gīrbis stēisan pārtijan en Folketingu ast 8-10. Wālstis ast strēipstus stesse Eurōpas Uniōnin, NATO, Peraīnintan Amzin Ōrganizaciōnin, Eurōpas Rādan, Nōrdiskan Uniōnin. 
Dānanmarkis kōnstitucija bilāi, kāi ik dātun wālstis kōmpetencin sirzdauamziskai ōrganizaciōnin, prawerru turītun en Folketingu etsparāsnan stesses 5/6 parlamentāran. Kaddan pawīstin estparāi tūls nikāi 50% parlamentārai, segēi di referēndan. 

===Dānanmarkis regiōnai===
Dānanmarki ast padelītan en 5 regiōnans, kawīdai turri ēn sin 98 pulkans. 
{| style="border: 1px solid darkgray;"
|-
!width=15%|Regiōns
!width=35%|Būwis
!width=15%|Galwasmistan
!width=15%|Buwīntajai
|-
|| [[Zēimiskan Jutlandan]] || zēimiskas delīks stesse [[Jutlandan]] ||<center> [[Aalborg]] </center> || <center>580 tūs.</center>
|-
|| [[Sirdan Jutlandan]] || Sirds delīks stesse Jutlandan|| <center>[[Aarhus]]</center> || <center>1,22 mln.</center>
|-
|| [[Pussideiniska Dānanmarki]] || Jutlandas pussideiniskas delīks, [[Fiūns]] be kittas sallas, p.p. [[Langeland]], [[Als]], [[Ærø]] || <center>[[Vejle]]</center> ||<center> 1,19 mln.</center>
|-
|| [[Galwasmistas regiōns]] || delīks stesses [[Zelāndija]]s [[Bornhōlms]] || <center> [[Hillerød]] </center>|| <center>1,63 mln.</center>
|-
||[[Zelāndija]] || debīkaisis Zelāndijas delīks, tīt dīgi kittas sallas, p.p. [[Lōlandija]], [[Falster]], [[Møn]] ||<center> [[Sorø]]</center> || <center>812 tūs.</center>
|}
[[File:Jellingastabai.JPG|right|thumb|300px|Jellingastabāi - ukawūraisis rūniskas zināts tekst en wūraidānisku]]
=== Istōrija ===
* Pirmai enbūwintan ezze anglamans, jutamans be sasamans.
* Kaddan anglai, jutai be sasai perplūwa prei Ēnglijan, kāi tennan enbūwintun, prei Dānanmarkin perwāndrau dānei (zūrgi VI-VII mtsm.)
* Dānei pastāi kriksţānizitan (IX mtsm.)
* Dānanmarkis kareusnā prīki prūsans en [[Semba|Sembai]]
* 1397 - Dānanmarki teīki sendrāugi sen [[Šwēdijan]] be [[Nōrwigai|Nōrwigans]] Kalmaras Uniōnin
* 1523 - Kalmaras Uniōni iznikka
* 1814 - Nōrwigai gaūwa niperlānksnan ezze Dānanmarkei.
* 1864 - pagaūsenis stesses pōlitiskan neutrāliskwan
* 1940 - Mikskātauta pagaūwa ōkupitun Dānanmarkin
* 1944 - [Īslandan|Īslandas] niperlanksnā

[[Category: Skandināwija]]

Dānanmarki - Wersiōnin istōrija

WūranArtīkelinRedigītajs 12:08, 30 sillins 2021

WūranArtīkelinRedigītajs 12:04, 30 sillins 2021

WūranArtīkelinRedigītajs: Ast teīkuns(si) nāunan pāusan "{{tautā | ōriginala pabilisnā = Danmark | karengus = 120px | zentlin = File:Dānanmarkis_zen..."