WūranArtīkelinRedigītajs: Ast teīkuns(si) nāunan pāusan "{{kēmiskas_sendāsenis | bildin = 200px 200px
Anglis d..."

2021-09-29T20:50:22Z

Ast teīkuns(si) nāunan pāusan "{{kēmiskas_sendāsenis | bildin = 200px 200px Anglis d..."

Nāunan pāusan

{{kēmiskas_sendāsenis
| bildin = [[File:Carbon-dioxide-2D-dimensions.svg.png|200px]] [[File:Carbon-dioxide-3D-vdW.svg.png|200px]] Anglis dwaideginīdas struktūris fōrmuli be mōlekulariska lislē
| CAS nummeri = [[CAS nummeri|124-38-9]]
| kēmiska fōrmuli = CO2
| mōlas massi = 44,0095
| kāmstis = 1,98
| tīrpsnas temperatūri = -57 °C (pa gnesnai)
| bīrgsnas temperatūri = -78 °C (sublimijja)
}}

'''Anglis dwaideginīds''' ('''Anglis diōksids''') - niōrganiskas kēmiskas sendīsenis. En nōrmalimans audaīrans šlaitbārwiskan gazzan, 1,5 rēizan brēnduisin nikāi wins, kawīdse ast delīks. Labbai tīrpsta en undu. Pa nōrmalai gnesnai sublimijja en temperatūrei -78,5 °C teikāntei [[sāus lads|sāusan laddan]]. Pa aūktaišai gnesnan (tūls nikāi 5,1 atm) mazīngi tennan lāsintun en temperatūrei -57 °C. En dabber aūktaisimans gnesnans (40–48 GPa - zūrgi 400 000–480 000 atm) mazīngi gāutun amōrfiskan stiklin (palīgu SiO2 be SiO2).

===En dabbai===
Anglis dwaideginīds ast 0,0385% atmōsferis. Ast prōducitan pra zwīrins degināntins lāndas sendīsenins be etwārtai gabtan pra aūgmenins teikāntin lāndas sendīsenins en fotōsinteźai. Kitāi appus ast pōzemis deglin degīnsna be wūlkanan aktīwibi. Anglis dwaideginīds ast wērawingei ristan pra kōralins en ōceanamans.

===Dilasnā na zmūnins===
Kaddan ast tūls anglis dwaideginīdas nikāi 5% pagaūne prei zmūnin dērgsnas simptōmai.

===Gausnā===
*Iz [[kālcis anglāts|kālcis anglātes]] tapīsnan:
: CaCO3 → CaO + CO2↑

*Dīlantei sen ainuntkawīdan rūgtan na ainuntkawīdan anglātin:
:Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + CO2↑ + H2O

===Terpausnā===
* Sāuss lads kāigi salīnli
* kāigi salīnsnas mēdijan
* kāigi sargāsnas atmōsferi
* kāigi preidāsenis prei pūwins - naturāls iz fermentaciōnin, anga preidātan kunstiskai
* pa gnesnai en pnematiskasmu ēnrankin

[[Category: Kēmija]]

Anglis dwaideginīds - Wersiōnin istōrija

WūranArtīkelinRedigītajs: Ast teīkuns(si) nāunan pāusan "{{kēmiskas_sendāsenis | bildin = 200px 200px Anglis d..."

WūranArtīkelinRedigītajs: Ast teīkuns(si) nāunan pāusan "{{kēmiskas_sendāsenis | bildin = 200px 200px
Anglis d..."